Wzrost demograficzny Europy zaowocował zwiększoną koniunkturą go¬spodarczą, której nie były w stanie zaspokoić rynki będące lokalnym. Zaś przemiesz¬czanie się kupców z dużymi kwotami pieniędzy było wówczas bardzo nie¬bezpieczne, dlatego też chętnie zaczęli oni stosować weksel, przywieziony do Europy ze Wschodu przez templariuszy. Wymianą pieniędzy i realizacją weksli zajmowały się głównie florenckie i genueńskie domy kupieckie, w których operacji finansowych dokonywano na szerokich ławach (ława z włoskiego banca). Operacje finansowe przyspieszyły wymianę towarową, przynosząc kupcom-bankierom olbrzymie zyski. Jednak uprawiających ten proceder oskarżano o lichwę, którą potępiała etyka chrześcijańska. W re¬zultacie większość operacji bankowych przejęli z czasem Żydzi. W drugiej połowie XIII w. niemieckie miasta (zwłaszcza portowe) zdo¬minowały handel w rejonie Bałtyku i Morza Północnego, tworząc pod przewodnictwem Lubeki związek nazwany Hanzą. Z czasem kupcy miast związkowych zdobyli ogromne znaczenie w regionie i prowadzili wspólną politykę wobec państw nadbałtyckich.
